Vitaminler ve Takviye Edici Gıda Çeşitleri

Vitaminler, mineraller ve diğer takviye edici gıdalar, normal beslenmeyi tamamlamak amacıyla belirli miktarlarda hazırlanan ürünlerdir. Vitamin ve Takviyeler bölümünde vitamin ve mineral takviyelerinin yanı sıra omega-3, probiyotik ve kolajen gibi takviyeler, bitkisel ürünler, sporcu besinleri ve tatlandırıcılar yer alıyor. Ürünler tablet, kapsül, efervesan tablet, saşe, damla, sprey, şurup ve çiğnenebilir formlarda bulunuyor. Bu sayfada alt kategorileri, takviye edici gıdanın ne olduğunu ve bir ürünün etiketinde nelere bakmanız gerektiğini bulabilirsiniz.

Vitamin ve Takviye Edici Gıda Nedir?

Takviye edici gıda, normal beslenmeyi takviye etmek amacıyla vitamin, mineral, amino asit, yağ asidi, lif ya da bitkisel kaynaklı maddelerin tek başına veya karışım halinde, tablet, kapsül, damla ya da saşe gibi ölçülü formlarda hazırlandığı üründür. Türkiye'de bu ürünler ilaç değil gıda statüsündedir. Satışa sunulmadan önce Tarım ve Orman Bakanlığı'nın onayından geçerler ve onay numarası ambalajda yer alır.

Vitaminler, vücudun yeterli miktarda üretemediği ve besinlerle alınması gereken organik bileşiklerdir. Suda çözünenler (B ve C vitaminleri) ve yağda çözünenler (A, D, E ve K vitaminleri) olarak iki gruba ayrılırlar. Mineraller ise magnezyum, demir, çinko, selenyum ve kalsiyum gibi inorganik besin öğeleridir. Omega-3 yağ asitleri, probiyotikler, kolajen ve bitki ekstreleri bu iki grubun dışında kalan takviyelerdir.

Bir takviyenin sağlık beyanı ürüne değil, içindeki besin öğesine aittir; bu nedenle kategori sayfalarında beyanlar besin öğesinin adıyla verilir. Kolajen, koenzim Q10 ya da bitki ekstresi gibi içeriklerin sayfalarında ise ne oldukları, nasıl elde edildikleri ve etikette nasıl okundukları anlatılır.

Takviye, dengeli ve çeşitli beslenmenin yerini tutmaz. Bir besin öğesini beslenmenizle yeterince alıp almadığınızı hekiminiz değerlendirir; bir eksikliğin olup olmadığı çoğunlukla kan testiyle anlaşılır.

Alt Kategoriler

Vitamin ve Takviyeler bölümü altı alt kategoriden oluşur ve bunların çoğu kendi içinde daha ayrıntılı sayfalara ayrılır.

Vitaminler

Vitaminler kategorisinde A, B, C, D, E ve K vitaminlerini tek başına ya da bir arada içeren takviyeler yer alıyor. Birden fazla vitamini ve minerali tek üründe toplayan seçenekler multivitaminler sayfasında, tekli vitaminler ise D vitamini ve B vitamini gibi kendi sayfalarında listelenir. Damla ve sprey formları, tablet yutmak istemeyenler için bir seçenektir.

Mineraller

Mineraller kategorisi, vücudun besinlerle alması gereken inorganik besin öğelerini içeren takviyeleri kapsar. Magnezyum, demir, çinko, selenyum ve kalsiyum takviyeleri ayrı sayfalarda, bisglisinat, sitrat ve pikolinat gibi formlarına göre anlatılır. Mineral ürünlerini karşılaştırırken etiketteki elementer mineral miktarına bakılır.

Takviyeler

Takviyeler kategorisinde vitamin ve mineral dışındaki takviye edici gıdalar bulunur: omega-3 ve balık yağı, kolajen, probiyotik ve prebiyotikler, saç, cilt ve tırnak takviyeleri, koenzim Q10 ve glukozamin. Bu gruptaki bazı içeriklerin beyanı yalnız belirli bir miktar şartıyla kullanılabilir; ilgili sayfalarda bu şartlar ayrıca belirtilir.

Bitkisel Takviyeler

Bitkisel takviyeler, bitkilerin kök, yaprak, çiçek ya da meyvelerinden elde edilen ekstre, yağ ve tozları içeren ürünlerdir. Propolis, kara mürver, ginseng, deve dikeni ve zerdeçal bu grubun alt sayfalarındadır; bitki çayları ise takviye değil gıda olarak satılır. Bitkisel ürünlerde etiketteki ekstre miktarı ve standardizasyon bilgisi, ürünleri karşılaştırmanın temel yoludur.

Sporcu Besinleri ve Takviyeleri

Sporcu besinleri ve takviyeleri kategorisinde whey ve bezelye proteini gibi protein tozları, protein barları ve yüksek kalorili karışımlar yer alıyor. Bu ürünlerde servis büyüklüğü, servis başına protein miktarı, aroma ve tatlandırıcı içeriği etiketten okunur.

Tatlandırıcılar

Tatlandırıcılar kategorisi, stevia ve diğer tatlandırıcıları içeren, şeker yerine kullanılan ürünleri kapsar. Bu ürünler takviye edici gıda değil, gıdadır; içeceklere ve tariflere tat vermek için kullanılır.

Takviye Seçerken Etikette Nelere Bakılır?

Etiketteki birkaç bilgi, ürünleri doğru karşılaştırmanızı ve aynı besin öğesini farkında olmadan fazla almamanızı sağlar:

Etken madde miktarı: Her vitamin ve mineralin porsiyon başına miktarı besin öğesi tablosunda yazar; yanında beslenme referans değerinin (BRD) yüzdesi de verilir. Mineral ürünlerinde bileşiğin değil, elementer mineralin miktarına bakın.
Porsiyon: Bir porsiyonun kaç tablet, kapsül, damla ya da ölçek olduğunu kontrol edin. Kutudaki ürünün kaç gün yeteceği buna göre değişir.
Ek içerikler: Kombine ürünlerde her öğenin miktarını ayrı okuyun. Birden fazla takviye kullanıyorsanız aynı vitamin ya da mineralin toplamını hesaplayın.
Alerjen ve tatlandırıcı: Çiğnenebilir, şurup ve efervesan ürünlerde şeker, tatlandırıcı, aroma ve renklendirici bulunabilir. Kapsül kabuğunun jelatin ya da bitkisel kaynaklı olduğu da etikette yazar.
Onay numarası: Türkiye'de satılan takviye edici gıdaların ambalajında Tarım ve Orman Bakanlığı onay numarası bulunur.
Yaş grubu ve uyarılar: Ürünün hangi yaş grubu için hazırlandığı ve gebelik, emzirme gibi dönemlere ilişkin uyarılar etikette yer alır.

Takviyeler Nasıl Kullanılır?

Takviyeler ürün etiketindeki kullanım talimatına göre kullanılır; günlük miktarı ve kullanım şeklini etiket belirler. Belirli bir saatte alınmaları gerektiğine dair genel bir kural yoktur. Bazı ürünler yemekle, bazıları suya karıştırılarak kullanılır ve bu bilgi de etikette yazar. Etikette önerilen günlük miktarı aşmayın.

Birden fazla takviyeyi birlikte kullanacaksanız ürünlerin listesini eczacınızla paylaşın; böylece aynı besin öğesinin birkaç üründen gelip gelmediğini birlikte görebilirsiniz. Gebelik ya da emzirme dönemindeyseniz, düzenli ilaç kullanıyorsanız ya da kronik bir rahatsızlığınız varsa takviye kullanmadan önce hekiminize veya eczacınıza danışın. Çocuklar ve bebekler için ürün seçimini çocuk doktoruyla yapın. Takviyeleri çocukların ulaşamayacağı yerde ve etikette belirtilen koşullarda saklayın.

Sıkça Sorulan Sorular

Takviye edici gıda ile ilaç arasındaki fark nedir?

Takviye edici gıdalar, normal beslenmeyi tamamlamak için kullanılan gıdalardır ve Tarım ve Orman Bakanlığı onayıyla satılır. İlaçlar ise Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun ruhsatıyla satılır. Takviyelerde yalnız izin verilen sağlık beyanları kullanılabilir.

Vitamin ve takviyeler ne zaman kullanılmalı?

Bütün ürünler için geçerli bir saat kuralı yoktur; her ürünün kullanım zamanı ve şekli kendi etiketinde yazar. Her gün aynı saatte kullanmak takibi kolaylaştırır.

Aynı anda birden fazla takviye kullanılabilir mi?

Kullanılabilir, ancak aynı vitamin veya mineral birden fazla üründe bulunabilir. Etiketlerdeki miktarları toplayın ve birlikte kullanacağınız ürünleri eczacınıza danışın.

Multivitamin mi, tekli vitamin mi seçilmeli?

Multivitaminler birçok vitamini ve minerali tek üründe, tekli ürünler ise yalnız bir besin öğesini içerir. Hangisinin size uygun olduğunu beslenmeniz ve hekiminizin değerlendirmesi belirler.

Takviyenin onaylı olduğu nasıl anlaşılır?

Türkiye'de satılan takviye edici gıdaların ambalajında Tarım ve Orman Bakanlığı onay numarası yer alır. Satın almadan önce bu numaranın etikette yazılı olduğunu kontrol edin.

Gebelikte ve emzirirken takviye kullanılabilir mi?

Bu dönemlerde hangi takviyenin hangi miktarda kullanılacağına hekiminiz karar verir. Gebelik ve emzirme dönemi için hazırlanmış ürünleri de hekiminize danışmadan kullanmayın.

İlgili Kategoriler

Yaşa ve döneme göre hazırlanmış seçenekler için kadınlar için takviyeler, erkekler için takviyeler, çocuklar için takviyeler, anneler için takviyeler ve bebekler için takviyeler sayfalarına göz atabilirsiniz.

Bilgilendirme: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Takviye edici gıdalar ilaç değildir; hastalıkların önlenmesi veya tedavi edilmesi amacıyla kullanılmaz. Size uygun ürünü ve miktarı hekiminiz veya eczacınızla belirleyin.