Demir İlacı Ne Zaman, Nasıl İçilir? Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Demir ilacı ne zaman içilir sorusunun cevabı, ilacın içindeki demir bileşiğine göre değişir; önce kutudaki etkin maddeye ve kullanma talimatına bakın. İngiltere'nin kamu sağlık hizmeti NHS, ferröz sülfatı (demir sülfat) aç karnına, yemekten 30 dakika önce ya da yemekten 2 saat sonra almayı önerir; mideniz rahatsız olursa yemekle alınabilir. Demir(III) polimaltoz içeren bazı ilaçların kullanma talimatı ise yemekle ya da yemekten sonra almayı söyler.

Gece yatmadan önce içmek de mümkündür; ilacı her gün aynı saatte alın. Ferröz sülfatta çay, kahve, süt ürünleri ve yumurta için ilaçtan sonra 2 saat beklenir. Reçeteli demir ilacını hekiminizin önerdiği şekilde, demir takviyesini ürün talimatına göre kullanın.

Demir İlacı Nasıl Kullanılır? Kısa Yanıtlar

Aşağıdaki yanıtlar NHS'nin ferröz sülfat (demir sülfat) önerilerine dayanır. Demir(III) polimaltoz içeren bazı ilaçlar yemekle ya da yemekten sonra alınır; ilacınızın kullanma talimatı ya da takviyenizin etiketi farklı bir kullanım yazıyorsa ona uyun.

Demir İlacı Aç mı Tok mu İçilir?

Ferröz sülfat (demir sülfat) içeren demir ilacı aç karnına içilir, çünkü demir aç karnına alındığında daha iyi emilir. NHS, ferröz sülfatı mümkünse yemekten 30 dakika önce ya da yemekten 2 saat sonra almayı önerir. Demir(III) polimaltoz içeren bazı ilaçların kullanma talimatı ise yemekle ya da yemekten sonra almayı söyler; ilacınızdaki demir bileşiğini kutudaki etkin madde adından öğrenebilirsiniz.

Demir ilacı bazı kişilerde bulantı, karın ağrısı ya da mide yanması yapabilir. Böyle bir durumda NHS, ilacı yemekle ya da yemekten hemen sonra almayı önerir; bu, yan etki olasılığını azaltabilir. NHS ayrıca yan etki olsa bile tabletlere devam etmenin önemli olduğunu vurgular. Şikâyetiniz sürerse ilacı kendi başınıza bırakmak yerine hekiminizle konuşun.

Aç karnı koşulu için kahvaltı öncesi pratik bir saat gibi görünür. Ancak kahvaltınızda çay, peynir, süt ya da yumurta varsa bunlar için demirden sonra 2 saat beklemeniz gerekir. Bu düzen size zor geliyorsa ilacı öğle ya da akşam yemeğinden 2 saat sonra almak daha kolay olabilir.

Demir İlacı Sabah mı, Gece Yatmadan Önce mi İçilir?

Demir ilacı sabah da, gece yatmadan önce de içilebilir; NHS'nin demir ilaçlarıyla ilgili sayfalarında belirli bir saat kuralı yer almaz. Ferröz sülfatta belirleyici olan, ilacı aç karnına ve çay, kahve, süt ürünleri ve yumurtadan ayrı almanızdır. NHS ayrıca ilacı her gün aynı saatte almayı önerir.

Hekiminiz ilacı belirli bir saatte almanızı söylediyse o saate uyun. Günde birden fazla doz önerildiyse dozları gün içine nasıl dağıtacağınızı hekiminize ya da eczacınıza sorun.

Demir İlacı İçtikten Kaç Saat Sonra Çay İçilir?

Demir ilacını içtikten 2 saat sonra çay ya da kahve içebilirsiniz. NHS, ferröz sülfatı çay, kahve, yumurta ve süt ürünleriyle birlikte almamayı ve ilaçtan sonra bu besin ve içecekler için 2 saat beklemeyi önerir; çünkü bunlar vücudunuza geçen demir miktarını azaltabilir. NHS ilaçtan önce içilen çay için ayrı bir süre vermez; ilacınız için uygun aralığı eczacınıza sorabilirsiniz.

• Çay ve kahve: İlaçla aynı anda içmeyin; demirden 2 saat sonrasına bırakın. Sütlü çay ve sütlü kahve de bu kurala girer.

• Süt, yoğurt ve peynir: Süt ürünleri için de ilaçtan sonra 2 saat bekleyin.

• Yumurta: Kahvaltıda yumurta yiyorsanız ilacı kahvaltıdan en az 2 saat önce ya da günün başka bir saatinde almayı düşünün.

• Kepekli tahıllar: NHS, kepekli tahıllar gibi fitik asidi yüksek besinlerin çok miktarda tüketildiğinde demir emilimini zorlaştırabileceğini belirtir.

• Demirden zengin öğünler: NHS aynı 2 saatlik arayı, demirden zengin bir öğünden sonra içilecek çay ve kahve için de önerir.

Demirin hangi besinlerde bulunduğunu, günlük ihtiyacı ve emilimi etkileyen diğer etkenleri demir takviyesi nedir, nasıl kullanılır rehberimizde bulabilirsiniz.

Demir İlacından Ne Kadar Sonra Yemek Yenir?

Demir ilacını aç karnına aldıysanız 30 dakika sonra yemek yiyebilirsiniz; NHS'nin önerisi ilacı yemekten 30 dakika önce almaktır. Bu öğünde çay, kahve, süt ürünleri ya da yumurta varsa bunlar için ilaçtan sonra 2 saat beklemeniz gerekir.

İlacı yemekten sonra alacaksanız yemeğin üzerinden 2 saat geçmesini bekleyin. Midenizi rahatsız ettiği için ilacı yemekle alıyorsanız bu bekleme süreleri sizin için geçerli olmaz; yine de o öğünde çay, kahve, süt ürünleri ve yumurtayı ilaçla aynı anda tüketmeyin.

Demir İlacı C Vitaminiyle Alınır mı?

Demir ilacını C vitaminiyle almak zorunlu değildir, ancak C vitamini demir emilimini arttırır. NHS, hekimin ya da eczacının ferröz sülfatı portakal suyuyla ya da bir C vitamini takviyesiyle almayı önerebileceğini belirtir.

Hekiminiz ya da eczacınız önerirse ilacı bir bardak portakal suyuyla alabilirsiniz. Ayrı bir C vitamini takviyesi düşünüyorsanız miktarını hekiminize ya da eczacınıza sorun; seçenekleri C vitamini takviyeleri kategorisinde görebilirsiniz. Bazı demir takviyelerinde C vitamini zaten bulunur; içerik listesine bakın.

Başka İlaç ya da Takviye Kullanıyorsanız Ne Yapmalısınız?

Demir ilacına başlamadan önce kullandığınız bütün ilaçları ve takviyeleri hekiminize ya da eczacınıza söyleyin. Demir bazı ilaçların etkisini değiştirebilir, bazı ilaçlar da demirin etkisini azaltabilir. NHS, demir ile diğer ilaçlar arasında bir süre bırakmayı ve bu sürenin ne kadar olacağını hekime ya da eczacıya sormayı önerir.

NHS'nin dikkat çektiği ilaç ve takviyelerden bazıları şunlardır:

• Mide yanması ve hazımsızlık için kullanılan antasitler

• Tiroid hormonu ilacı levotiroksin

• Oksitetrasiklin, doksisiklin ve siprofloksasin gibi bazı antibiyotikler

• Alendronat ve risedronat gibi kemik erimesi ilaçları

• Magnezyum içeren müshiller

• Parkinson hastalığında, HIV enfeksiyonunda ve organ nakli sonrasında kullanılan bazı ilaçlar

• Kalsiyum, magnezyum ya da çinko içeren takviyeler: NHS'ye göre kalsiyum demirin etkisini azaltabilir, demir de çinkonun etkisini azaltabilir.

Bazı multivitamin ve mineral ürünlerinde zaten demir bulunur. Reçeteli demir ilacıyla birlikte demirli bir takviye kullanmayı düşünüyorsanız önce hekiminize danışın. Takviyelerinizi gün içinde nasıl ayıracağınızı vitaminler ne zaman alınır yazımızda bulabilirsiniz.

Lipozomal Demir ile Demir Bisglisinat Arasındaki Fark Nedir?

Demir bisglisinat bir demir bileşiğinin, lipozomal ise demirin ürüne konma biçiminin adıdır; biri içeriği, diğeri kullanılan teknolojiyi anlatır. Bisglisinatta demir, glisin adlı amino aside bağlıdır. Lipozomal ürünlerde demir, yağ benzeri bir zarla çevrili küçük keseciklerin (lipozom) içinde sunulur; kullanılan demir bileşiği içerik listesinde ayrıca yazar.

Etikette bu adların yanında geçen "daha iyi emilir" ya da "mideyi hiç yormaz" gibi ifadeler onaylı bir sağlık beyanı değildir; ürünleri porsiyon başına elementer demir miktarına göre karşılaştırın. NHS, ferröz sülfat, ferröz fumarat ve ferröz glukonat gibi demir türlerinin aynı miktarda demir alındığında benzer şekilde etki ettiğini, bir türde görülen yan etkinin başka bir türde görülmeyebileceğini belirtir.

Ürünleri karşılaştırırken porsiyon başına elementer demir miktarına bakın; aynı miktarda bileşik aynı miktarda demir demek değildir. Sağlık Bakanlığı'nın zehirlenme rehberine göre demir fumarat yaklaşık %33, demir sülfat %20, demir glukonat %12 elementer demir içerir. Farklı formlardaki ürünleri demir takviyeleri kategorisinde karşılaştırabilirsiniz; reçeteli ilacınızın formunu değiştirmeyi düşünüyorsanız kararı hekiminizle verin.

Demir İlacı Dışkıyı Siyahlaştırır mı? Olası Yan Etkiler

Evet, demir ilacı dışkıyı her zamankinden koyu yapabilir; NHS'ye göre bu demir kullanırken sık görülür ve çoğu zaman endişe verici değildir. Ancak dışkınız siyah ve katran gibiyse, kırmızıysa ya da içinde kan görüyorsanız hemen hekime başvurun.

NHS'nin sıraladığı diğer yaygın yan etkiler ve önerileri şunlardır:

• Bulantı, mide rahatsızlığı ya da mide yanması: İlacı yemekle ya da yemekten hemen sonra almayı deneyin; az ve sık yemek yemek yardımcı olabilir.

• Kabızlık: Taze meyve, sebze ve tahıllarla lif alımınızı artırın, bol su için ve günlük yürüyüş gibi düzenli hareket edin.

• İshal: Bol sıvı alın; ishal için başka bir ilacı eczacınıza ya da hekiminize danışmadan kullanmayın.

• Dişlerde lekelenme: Tableti emmeyin, çiğnemeyin ve ağzınızda tutmayın. Damla kullanıyorsanız sonrasında ağzınızı suyla çalkalayın.

Bir yan etki önerilere rağmen geçmiyor ya da sizi rahatsız etmeye devam ediyorsa hekiminizle ya da eczacınızla konuşun.

Demir İlacı Nasıl Saklanır?

Demir ilaçlarını ve demirli takviyeleri çocukların göremeyeceği ve ulaşamayacağı bir yerde saklayın. NHS, fazla miktarda alınan demirin küçük çocuklarda ölümcül olabileceği konusunda uyarır. Sağlık Bakanlığı'nın zehirlenme rehberinde de demir içeren ilaçların çocuklar tarafından kazayla yüksek miktarda alınmasının zehirlenmeye yol açtığı belirtilir.

Bir çocuk demir ilacı ya da demirli bir vitamin yuttuysa belirti beklemeden 112'yi ya da Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ni (114) arayın. Kusma, karın ağrısı ve ishal fazla demirin ilk belirtileri arasındadır. Hastaneye giderken ilacın kutusunu ve prospektüsünü yanınıza alın. Siz de önerilen dozdan fazlasını aldıysanız aynı şekilde hemen yardım isteyin.

Ne Zaman Hekime Başvurmalısınız?

Dışkıda kan, siyah ve katran gibi ya da kırmızı dışkı, alerji belirtileri, yanlışlıkla fazla doz alınması ve geçmeyen yan etkiler hekime başvurmanızı gerektirir.

• Hemen 112: Dudaklarda, ağızda, boğazda ya da dilde ani şişlik, hızlı nefes alma ya da nefes almakta zorlanma, boğazda sıkışma ve yutkunma güçlüğü gibi ciddi alerji belirtileri.

• Hemen hekime: Dışkının siyah ve katran gibi ya da kırmızı olması, dışkıda kan görülmesi, önerilen dozdan fazla ilaç alınması.

• Randevuyla hekime: Geçmeyen yan etkiler, yeni bir ilaca ya da takviyeye başlama, gebelik ve emzirme dönemi.

• Başlamadan önce söyleyin: Hemokromatoz gibi demir düzeyini etkileyen bir hastalığınız, mide ülseri ya da bağırsak hastalığınız, demir eksikliğine bağlı olmayan bir kansızlık türünüz varsa ya da idrarınızda kan fark ettiyseniz bunu hekiminize söyleyin.

Demir takviyesine kendi başınıza başlamayın; demir eksikliği kan testiyle anlaşılır ve takviyenin gerekip gerekmediğine hekiminiz karar verir.

Sıkça Sorulan Sorular

Demir ilacı içtikten sonra su içilir mi?

Evet. NHS, ferröz sülfat tabletinin bir bardak suyla bütün olarak yutulmasını önerir. Su, NHS'nin demir emilimini azalttığını belirttiği içecekler arasında yer almaz; ilaçtan sonra çay, kahve ve süt ürünleri için 2 saat beklemeniz önerilir.

Demir ilacını içmeyi unutursam ne yapmalıyım?

Kullanma talimatınızda başka bir yönerge yoksa NHS'nin ferröz sülfat için önerisi şudur: hatırladığınızda alın; bir sonraki doz saatine az kaldıysa unuttuğunuz dozu atlayıp sonraki dozu her zamanki saatinde alın. Unutulan dozu telafi etmek için iki doz birden almayın.

Tiroid ilacı ile demir ilacı aynı anda içilir mi?

Hayır, aynı anda almayın. NHS, tiroid hormonu ilacı levotiroksini demirle birlikte dikkat edilmesi gereken ilaçlar arasında sayar. İki ilacın arasında ne kadar süre bırakacağınızı hekiminize ya da eczacınıza sorun.

Oruçluyken demir ilacı nasıl kullanılır?

Oruç döneminde ilacın saatini hekiminizle ya da eczacınızla planlayın. İlacınızın kullanma talimatındaki kurallar iftar ile sahur arasında da geçerlidir. Ferröz sülfat için bu, ilacı aç karnına ya da mideniz rahatsız oluyorsa yemekle almak ve çay, kahve, süt ürünleri ve yumurta için ilaçtan sonra 2 saat beklemek demektir.

Demir ilacı ile demir takviyesi aynı şey mi?

Hayır. Demir ilacı, prospektüsüyle satılan ruhsatlı bir ilaçtır ve hekim önerisiyle kullanılır; demir takviyesi ise Tarım ve Orman Bakanlığı onayıyla satılan bir takviye edici gıdadır. Bu yazıdaki aç karnı ve çay, süt arası gibi kurallar NHS'nin ferröz sülfat önerileridir; ilacınızın kullanma talimatı ya da takviyenizin etiketi farklı bir şey yazıyorsa ona uyun.

Kısa Özet

• Ferröz sülfat aç karnına daha iyi emilir: yemekten 30 dakika önce ya da 2 saat sonra alın, mideniz rahatsız olursa yemekle alabilirsiniz. Polimaltoz içeren bazı ilaçlar yemekle alınır; kullanma talimatınıza bakın.

• Sabah ya da gece için bir kural yoktur; aç karnı koşulunu sağlayan bir saati seçip ilacı her gün aynı saatte alın.

• Ferröz sülfatı suyla alın; çay, kahve, süt ürünleri ve yumurta için ilaçtan sonra 2 saat bekleyin.

• C vitamini demir emilimini arttırır; başka bir ilaç ya da takviye kullanıyorsanız aradaki süreyi hekiminize ya da eczacınıza sorun.

• Dışkının koyulaşması sık görülür; siyah ve katran gibi, kırmızı ya da kanlı dışkıda hekime başvurun ve demirli ürünleri çocuklardan uzak tutun.

Bilgilendirme Notu

Bu yazı demir ilaçları ve demir takviyeleri hakkında genel bilgi verir. Reçeteli demir ilacını hekiminizin önerdiği şekilde ve prospektüsüne göre kullanın; dozu, saati ya da süreyi kendi başınıza değiştirmeyin. Demir takviyesine başlamadan önce kan testinizin sonucunu hekiminizle değerlendirin. Takviye edici gıdalar ilaç değildir; hastalıkların önlenmesi veya tedavi edilmesi amacıyla kullanılmaz.