Ergenlik yıllarında bize hep ""Sivilcenin yedikleriyle alakası yok, hepsi hormonlardan"" denildi. Ancak modern dermatoloji artık bu görüşü tamamen değiştirdi. Bugün biliyoruz ki; bağırsaklarımız ikinci beynimiz olduğu kadar, cildimizin de aynasıdır. Tabağınızdaki o masum görünen peynirli makarna veya öğleden sonra atıştırdığınız o 'sağlıklı' granola bar, yüzünüzdeki bitmek bilmeyen o sivilce krizinin baş sorumlusu olabilir. Pahalı kremler, agresif temizleyiciler ve hatta antibiyotikler bile, eğer beslenme düzeniniz cildinizi içeriden sabote ediyorsa işe yaramayacaktır. Gelin, mutfağınızdaki gizli düşmanları ve cildinizi iyileştirecek süper kahramanları birlikte tanıyalım.
Beslenme Alışkanlıkları Sivilce Yapar mı?
Evet, beslenme ve akne patogenezi arasında bilimsel olarak kanıtlanmış güçlü bir ilişki vardır. Özellikle 'Batı Tipi Beslenme' olarak adlandırılan yüksek glisemik indeksli (şeker ve beyaz un ağırlıklı) Gıdalar, kan şekerini hızla yükselterek İnsülin ve IGF-1 (İnsülin Benzeri Büyüme Faktörü) hormonlarını tetikler. Bu hormonlar, yağ bezlerini büyüterek aşırı sebum (yağ) üretimine ve cilt hücrelerinin yapışkanlaşarak gözenekleri tıkamasına (hiperkeratinizasyon) neden olur. Sonuç: İltihaplı ve inatçı akneler.
Akne Tetikçileri: Uzak Durmanız Gereken 3 Beyaz
Cildinizle barışmak istiyorsanız, öncelikle tabağınızdan şu üç grubu çıkararak işe başlamalısınız:
1. Süt ve Süt Ürünleri (Masum Köylü Efsanesi)
Süt, doğası gereği buzağıyı büyütmek için tasarlanmış bir sıvıdır ve içinde doğal büyüme hormonları (anabolik steroidler) bulunur. Biz bunu içtiğimizde, içindeki hormonlar kendi hormonlarımızla etkileşime girer. Özellikle yağsız veya yarım yağlı sütlerin, tam yağlılara göre daha fazla akne yaptığı araştırmalarla gösterilmiştir (çünkü yağ alınınca oransal olarak şeker ve protein artar). Peynir ve yoğurt (fermente oldukları için) süte göre daha masumdur ama inatçı akneniz varsa bir süre onlara da veda etmek gerekebilir. Alternatif olarak Badem Sütü, Yulaf Sütü veya Hindistan Cevizi Sütü harika ve lezzetlidir.
2. Şeker ve Yüksek Glisemik İndeks
Kan şekerini roket gibi fırlatan her şey düşmandır. Beyaz ekmek, makarna, pirinç, tatlılar, asitli içecekler... Bunları yediğinizde vücut ""Şeker zehirlenmesi yaşıyorum!"" diyerek paniğe kapılır ve aşırı insülin salgılar. İnsülin de cilde şu emri verir: ""Daha fazla yağ üret!"" Yağlı cildin dostu lifli Gıdalardır; tam buğday, kinoa, bulgur gibi kan şekerini yavaş yükselten karbonhidratları seçin.
3. İnflamatuar Yağlar (Fast Food)
Ayçiçek yağı, mısır özü yağı ve soya yağı Omega-6 açısından zengindir. Omega-6 vücutta enflamasyonu (yangıyı) artırır. Sivilce zaten iltihaplı bir hastalıktır. Kızartmaların sivilce yapmasının sebebi yağından değil, yağın türünden ve yüksek ısıda bozulmasından kaynaklanır.
Cildi İçten Temizleyen 'Sivilcesavar' Besinler
Yasaklar listesi bitti, peki ne yiyeceğiz? İşte cildinizi parlatacak süper besinler:
- Probiyotikler (Fermente Gıdalar): Ev turşusu, kefir, kombucha, şalgam suyu. Bağırsak florası (mikrobiyota) ne kadar çeşitli ve sağlıklıysa, cilt bariyeri o kadar güçlüdür. Probiyotikler cildin pH dengesini içeriden düzenler.
- Omega-3 (Soğuk Deniz Balıkları): Somon, uskumru, sardalya. Omega-3 doğadaki en güçlü ""yangı söndürücü""dür. Kırmızı, ağrılı, ucu olmayan kistik sivilceleri sakinleştirmek için Omega-3 şarttır. Haftada 2 gün balık yiyemiyorsanız kaliteli bir Balık Yağı Takviyesi kullanın.
- Çinko (Kabak Çekirdeği): Çinko, cildin tamircisidir. Aknenin bıraktığı kırmızı/kahverengi izlerin iyileşmesini hızlandırır ve yeni sivilce oluşumunu baskılar.
- Yeşil Çay: İçindeki EGCG maddesi, sebum üretimini azalttığı kanıtlanmış güçlü bir antioksidandır. Günde 2 fincan yeşil çay, yağlanmayı dengelemeye yardımcı olur.
Akne ve Beslenme SSS
Su içmek sivilceyi tamamen geçirir mi?
Tek başına geçirmez ama kritik bir destektir. Su, cildin kendini temizleme mekanizması (lenfatik sistem) için yakıttır. Toksinlerin atılmasına yardımcı olur ve cildin kuruyup daha fazla yağ üretmesini engeller. Ancak sadece su içerek hormonal bir akneyi tedavi edemezsiniz, beslenmeyi bir bütün olarak düzeltmelisiniz.
Kuruyemişler (Çekirdek, Fıstık) sivilce yapar mı?
İşlenme şekillerine bağlıdır. Çiğ badem, çiğ fındık, çiğ ceviz sağlıklı yağlar içerir ve cilde faydalıdır. Ancak markette satılan ""kavrulmuş ve tuzlu"" kuruyemişler sivilce yapabilir. Kavurma işlemi yağların yapısını bozar, tuz ise ödem yapar. Daima ""Çiğ"" olanları tercih edin.